STEFAN SZYLLER

Posted on

szyller

Urodził się 4 września 1857 r. w Warszawie jako syn Teofila Schüllera i Izabelli z Zachowskich. Po ukończeniu gimnazjum wyjechał na studia do Petersburga – do Akademii Sztuk Pięknych. Uczelnię ukończył z Wielkim Złotym Medalem, co dawało mu tytuł architekta klasowego pierwszego stopnia i prawo do czteroletniego stypendium zagranicznego.

Po odbyciu podróży po Europie w 1887 r. wrócił do Warszawy. 2 maja 1889 r. zawarł związek małżeński z 22-letnią Zofią z Rymanowiczów. Szyllerowie mieli czworo dzieci: Helenę, Stefana juniora (uczestnik wojny polsko-bolszewickiej, zginął 4 lipca 1919 r. w bitwie pod Horodyszczami, mając 27 lat), Zofię i Ewę.

3 maja 1927 r. Stefan Szyller został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Polonia Restituta za „zasługi i wybitną twórczość na polu architektury”. A 20 marca 1931 r. otrzymał nagrodę artystyczną miasta stołecznego Warszawy – jako pierwszy architekt w historii tego wyróżnienia.

Pod koniec roku 1931 Szyller doznał wylewu krwi do mózgu. Częściowo sparaliżowany, ostatnie dwa lata życia spędził w Kutnie, u jednej z córek. Zmarł 22 czerwca 1933 r. Został pochowany w grobie rodzinnym na Powązkach.

Pół wieku zawodowej działalności Stefana Szyllera to czasy późnego historyzmu, secesji i modernizmu, a po I wojnie światowej ponownie historyzmu (z poszukiwaniami stylu narodowego) i wreszcie awangardowego funkcjonalizmu. Ale – jak pisze Małgorzata Omilanowska – „zjawiska te nie odegrały właściwie żadnej roli w jego twórczości”. Jeden z najwybitniejszych polskich architektów pozostał wierny historyzmowi przez całe życie.

Utalentowany i nieprawdopodobnie pracowity, pozostawił po sobie, jak sam obliczał, ok. 1000 prac. Wśród nich jest ok. 150 kamienic tylko w Warszawie oraz podobna liczba kościołów w całej Polsce; nie tylko nowych, ale także odnawianych i przebudowywanych. Do najwybitniejszych i najbardziej znanych realizacji Stefana Szyllera należą gmach Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie, biblioteka i brama Uniwersytetu Warszawskiego, oprawa mostu Poniatowskiego, gmach główny Politechniki Warszawskiej, wiadukt na ul. Karowej w Warszawie, restauracja i przebudowa sanktuarium na Jasnej Górze. Do dzieł jeszcze dziś kontrowersyjnych można zaliczyć restaurację katedry w Płocku i odbudowę po pożarze wieży klasztoru jasnogórskiego.

Na podstawie książki Małgorzaty Omilanowskiej Architekt Stefan Szyller 18571933 oraz przewodnika Szlak architektoniczny Stefana Szyllera. Prace na ziemi radomskiej.