Kościół pw. Świętego Zygmunta w Szydłowcu

Posted on

13-Szydlowiec

Restauracja zniszczonego w czasie wojny przedsionka i sygnaturki. Projekt powstał w 1925 r., a jego realizacja zajęła rok.

Budowę kościoła murowanego, który miał zastąpić drewnianą świątynię, rozpoczął w 1493 r. Jakub Szydłowiecki, najstarszy syn Stanisława Szydłowieckiego, kasztelana żarnowskiego i marszałka dworu królewskiego, prawdziwego twórcy krótkotrwałej świetności rodu Szydłowieckich. Fundacja zamknięta została w 1525 r. przez jego brata Mikołaja Szydłowieckiego, kasztelana radomskiego i podskarbiego koronnego. Wiadomo, że korpus kościoła: nawa główna oraz prezbiterium z zakrystią i skarbczykiem powstał w pierwszym etapie, w latach 1493–1509. Zapewne inicjatywie Jakuba należy przypisać budowę południowej kaplicy Najświętszej Marii Panny, a Mikołajowi – wzniesienie północnej kaplicy św. Stanisława i chóru w zachodniej części nawy, wspartego na czterech kolumnach i dwóch półkolumnach.

W 1914 r. „z kościoła tego zestrzeliły wojska austriackie sygnaturkę i zabrały blachę miedzianą z dachu. Przy zniszczeniu sygnaturki, która miała wcale piękny kształt barokowy, ucierpiały wiązania nawy i część płaskiego drewnianego sufitu, pokrytego efektownem malowidłem dekoracyjnym z XVIII wieku”. Uszkodzona została także kopuła nad kruchtą zachodnią. Po zakończeniu działań wojennych niezwłocznie przystąpiono do ratowania świątyni. Proboszczowie – ks. Józef Matulewicz, a potem ks. Józef Świechowski – zajęli się przede wszystkim naprawą dachu. Między rokiem 1919 a 1924 wzmocniono wiązania i nakryto go „rzymską dachówką”.

W kwietniu 1925 r. rada parafialna wyraziła zgodę na odbudowę sygnaturki i kopuły na przedsionku oraz na „reperację ścian wewnętrznych kościoła”. Zajęcie się tymi pracami zaproponowano Stefanowi Szyllerowi. Plany i kosztorys – na sumę 24 tys. 331 zł i 41 gr – gotowe były przed końcem lipca 1925. W ciągu roku przedsionek zyskał neorenesansową kopułę z latarnią, a na kalenicy pojawiła się, także neorenesansowa, sygnaturka.

Niewykluczone, że przy okazji remontu kruchty zdecydowano o udostępnieniu wiernym zbudowanej na wysokiej skarpie fary także od strony dzisiejszej ul. Zakościelnej. W aktach parafii św. Zygmunta można bowiem przeczytać, że „p. Stefan Szyller – znany architekt warszawski – w 1924 roku projektował wejście główne od strony zachodniej, czyli z ul. Kamiennej – przez pobudowanie schodów”.

Gotycka, murowana z kamienia, orientowana fara jest jednonawowa, z węższym i niższym, zamkniętym trójbocznie prezbiterium z zakrystią od północy. Od południa, przy pierwszym przęśle korpusu, przylega doń kwadratowa kaplica, od północy – prostokątna dobudówka, a od zachodu kwadratowy przedsionek. Dachy dwuspadowe.

Wyposażenie kościoła jest niezmiernie bogate. Renesansowy ołtarz główny ma w centrum tryptyk przedstawiający ukoronowanie Najświętszej Marii Panny w niebie. Ołtarze boczne poświęcone są Matce Boskiej Szkaplerznej i św. Annie – jeden zwieńczony rzeźbą św. Rafała, drugi św. Michała. Przy północnej ścianie prezbiterium znajduje się późnogotycki poliptyk z apoteozą rodu Szydłowieckich. Niezwykle interesujący jest renesansowy strop kasetonowy pod chórem datowany na lata 1519–1532. Uwagę zwraca też nagrobek Mikołaja Szydłowieckiego w ścianie między prezbiterium a zakrystią. Wykonany z czerwonego węgierskiego marmuru jest wybitnym dziełem szkoły włoskiego renesansu, prawdopodobnie z warsztatu Berecciego. Na lewo od kruchty północnej znajduje się monumentalny nagrobek Marii z Gawdzickich Radziwiłłowej – kopia rzeźby Monaldiego.

Na podstawie książki Małgorzaty Omilanowskiej Architekt Stefan Szyller 18571933 oraz przewodnika Szlak architektoniczny Stefana Szyllera. Prace na ziemi radomskiej.

 

 

GALERIA FOTOGRAFII – NA ZEWNĄTRZ

GALERIA FOTOGRAFII – WEWNĄTRZ