Kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Sadach

Posted on

11-Sady

Budowa kościoła. Projektowany w 1924 r., budowany w latach 1924–31.

W stylu renesansu polskiego z elementami neobarokowymi. Murowany z cegły i nieregularnych bloków kamienia szydłowieckiego, orientowany. Korpus świątyni jest bazylikowy, trójnawowy i trzyprzęsłowy, z transeptem. Prezbiterium niższe i węższe od nawy, jednoprzęsłowe, zamknięte półkolistą apsydą, z przylegającymi po bokach pomieszczeniami zakrystii i salki dla bractwa. Z zewnątrz elewacje opięte płaskimi, lekko skośnymi szkarpami. Czterokondygnacyjna wieża na dole jest czworoboczna, ujęta parą dwukondygnacyjnych aneksów z kruchtami po bokach, a w trzeciej i czwartej kondygnacji ośmioboczna. W drugiej kondygnacji wieży znajduje się para półkolistych okien, w trzeciej jest okno pojedyncze, a w czwartej, opiętej w narożach lizenami, zaprojektowano parę niewielkich, półkoliście zamkniętych prześwitów. Portal obejmuje para pilastrów dźwigających odcinek belkowania i fronton z półkoliście zamkniętą niszą, ujęty cokolikami, zwieńczony przerwanym półkolistym przyczółkiem. Aneksy klatek schodowych zwieńczone spływami ujmującymi wieżę. Na cokolikach, w zakończeniach, powinny być kule. Boczne kruchty, cofnięte względem lica wieży, też wieńczą spływy; półkoliście zamknięte portale ujęte są półkolumnami toskańskimi dźwigającymi belkowanie. W elewacjach bocznych transeptu poniżej okien znajdują się tablice inskrypcyjne w uszakowych obramowaniach. Elewacja apsydy w górnej partii rozczłonkowana lizenami. Dachy dwuspadowe, nad apsydą półstożkowy. Na wieży cebulasty hełm, na skrzyżowaniu naw sygnaturka zwieńczona podobnym hełmem.

Nawa główna kryta sklepieniem beczkowym z lunetami, w pozostałych pomieszczeniach sklepienia krzyżowe. Ściany naw i prezbiterium rozczłonkowane pilastrami zwieńczonymi odcinkami gzymsu, dźwigającymi belkowanie. Arkady międzynawowe zamknięte łukami półkolistymi. Chór otwarty arkadą na nawę, wysunięty do niej półkoliście wybrzuszonym balkonem wspartym na dwóch kolumnach. Okna w nawach prostokątne, zamknięte łukiem odcinkowym, w transepcie termalne, w prezbiterium zamknięte półkoliście.

Powstanie parafii Sady i budowa kościoła mają ścisły związek ze zniszczeniem w czasie I wojny światowej, w 1915 r., świątyni w Klwowie. W tej sytuacji mieszkańcy Sadów i kilku okolicznych wiosek w jednym z domów postanowili zorganizować prowizoryczną kaplicę. A po odzyskaniu niepodległości przez Polskę nie chcieli wracać do Klwowa i podjęli starania o utworzenie nowej parafii. „Miejsce pod kościół jest upatrzone po lewej stronie drogi prowadzącej z Bąkowa do folwarku Sady. Jadwiga Dobiecka daje 5 morgów na własność kościoła a resztę dokupią gruntu mieszkańcy i poniosą wszelkie ciężary z utworzeniem nowej parafii” – przekonywali 28 grudnia 1919 r. biskupa sandomierskiego wierni. Decyzja była pozytywna – parafię w Sadach bp Marian Ryx erygował w 1921 r. W październiku 1922 proboszcz – ks. Leon Boczarski – „zdobył już szkice planów” i zaczął zwozić kamień. W połowie kwietnia 1924 zaś przesłał do Sandomierza projekt nowej świątyni i prosząc o akceptację, zaznaczył: „chcemy jeszcze w tym roku przystąpić do założenia fundamentów i wybudowania wieży. Materiały budowlane w lwiej części już posiadamy na składzie”. Zgody biskup udzielił, więc jesienią 1924 r. wykopano fundamenty, które w roku następnym zostały poświęcone. W 1926 ukończono mury i nakryto kościół dachem z blachy ocynkowanej. W tym momencie – z powodu fatalnej pogody – prace trzeba było przerwać na dwa lata. W 1930 wreszcie powstała wieża, a rok później świątynia została otynkowana w środku, oszklono też okna w prezbiterium i częściowo w korpusie nawowym. Pozostałe okna zabito deskami. W takim stanie 13 grudnia 1931 r. kościół poświęcił ks. Stanisław Klimecki. 27 maja 1933 r. świątynię konsekrował bp Paweł Kubicki. Dopiero przed tą uroczystością wprawione zostały wszystkie okna.

Architekt oszczędnie gospodaruje tu dekoracjami – widać je tylko w wejściu głównym i szczytach; okna w zasadzie nie mają opraw. Kompozycja fasady podporządkowana jest osiowo ustawionej wieży, a ściany prezbiterium wspierają potężne szkarpy. Wszystkie te formy uważał Szyller za charakterystyczne dla polskiej architektury.

Na podstawie książki Małgorzaty Omilanowskiej Architekt Stefan Szyller 18571933 oraz przewodnika Szlak architektoniczny Stefana Szyllera. Prace na ziemi radomskiej.

 

GALERIA FOTOGRAFII – NA ZEWNĄTRZ

GALERIA FOTOGRAFII – WNĘTRZE